ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Μέρος πρώτο
7.30 - 7.45 μμ : Προσφωνήσεις – Χαιρετισμοί
7.45 - 8.45 μμ: Εισηγήσεις
Γιώργος Κοντογιώργης. Ομότ. καθηγητής και πρ. Πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου
- Εθνική ταυτότητα και ελευθερία.Η πολιτισμική ταυτότητα ως σημείο αντίστασης στην ηγεμονία. Η μετάβαση από το έθνος του κράτους στο έθνος της κοινωνίας ως αντίδοτο στις εξελίξεις τον 21ο αιώνα
Λαοκράτης Βάσσης, Φιλόλογος – Συγγραφέας, Πρόεδρος Εταιρείας Παιδείας και Πολιτισμού “Εντελέχεια”
- Διαφορές /Αποκλίσεις Ελληνικού και Δυτικού «πολιτισμικού προτύπου»
Ερατοσθένης Γ. Καψωμένος, Ομότ. καθηγητής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Πρόεδρος της Εταιρείας Κρητικών Σπουδών,
- Το ελληνικό πολιτισμικό πρότυπο στην ποιητική μυθολογία» των Ελλήνων δημιουργών
Μέρος δεύτερο
8.45 - 9.45 μμ : Συζήτηση Στρογγυλής τράπεζας. Διάλογος μεταξύ των εισηγητών
Παρεμβάσεις – Συζήτηση με το κοινό
ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ
Γιώργος Κοντογιώργης
Εθνική ταυτότητα και ελευθερία.Η πολιτισμική ταυτότητα ως σημείο αντίστασης στην ηγεμονία. Η μετάβαση από το έθνος του κράτους στο έθνος της κοινωνίας ως αντίδοτο στις εξελίξεις τον 21ο αιώνα.
(1) Τί είναι η συλλογική/πολιτισμική ταυτότητα. Έθνος και εθνότητα, έθνος και εθνικισμός, έθνος και κράτος. Πολιτισμική ταυτότητα και πολιτικό πρόταγμα. Οικονομικός και πολιτιστικός/πολιτικός εθνικισμός. Εθνική ελευθερία και εθνικισμός.
- Η ταυτότητα ως ιστορική σταθερά, η ταξική αντιμαχία ως μεταβλητή εντός της συλλογικής ταυτότητας. Εθνική ταυτότητα, διεθνισμός και κρατοκεντρισμός
- Η ταυτότητα ως ελευθερία του συλλογικού. Η εθνική ταυτότητα ως βάση που πατούν οι άλλες ελευθερίες: το ζήτημα του καθορίζειν και του ευθύνειν της συλλογικής ταυτότητας. Έθνος του κράτους ή έθνος της κοινωνίας;
(2) – Ελληνική πολιτισμική ταυτότητα και ελληνικός πολιτισμός. Τί είναι και τί σηματοδοτεί η ελληνική ταυτότητα και πώς συμπλέκεται με τις θεμέλιες συνιστώσες και τη διαχρονία του ελληνικού πολιτισμού.
- Η έννοια και η σημασία της πολιτισμικής ταυτότητας στην εποχής μας. Η πολιτισμική ταυτότητα ως πολιτική αντίσταση στην ηγεμονία της διεθνούς των αγορών.
- Εθνική πολυσημία ή πολυεθνικότητα. Το διακύβευμα της εισαγωγής του πολέμου εντός του κράτους (Αριστοτέλης)
Ο αντιστασιακός χαρακτήρας των Ελλήνων και η αιτιολογία του. Η σημασία της πολιτισμικής συνοχής στην εποχή της «παγκοσμιοποίησης» και του εγχειρήματος ιδιώτευσης και αποσύνθεσης των κοινωνιών για τον ηγεμόνα.
- Η πολιτισμική ταυτότητα και το ζήτημα της αξιολογίας των πολιτισμών. Επειδή η υπερηφάνεια εγκαλείται ως εθνικισμός: ποιο το μέτρο της αξιολογίας των πολιτισμών. Ένας πολιτισμός ταξινομείται δυνάμει της θέσης που κατέχει ο κοινωνικός άνθρωπος με πρόσημο την ελευθερία στον ιστορικό χρόνο. Υπάρχουν ανώτεροι και κατώτεροι πολιτισμοί; Ναι υπό την άποψη της ανθρωποκεντρικής εξέλιξης. Δεν είναι αξιολογικά ίδιος ο πολιτισμός του δυτικού μεσαίωνα που έχει τον άνθρωπο δουλοπάροικο ή του πρωτόγονου ανθρώπου με τον ελληνικό πολιτισμό στη διαχρονία. Ο πολιτισμός της οθωμανικής δεσποτείας έναντι του κατακτημένου ελληνισμού.
- Τί διδάσκει ο ελληνικός πολιτισμός τη νεοτερική ανθρωπότητα. Ότι το ατομικό πρέπει να εγγραφεί ως οργανικός συντάκτης του συλλογικού αντί να το εκχωρεί στον ηγεμόνα επιλέγοντας την ιδιωτεία. Η αδήριτη ανάγκη οι κοινωνίες να αναλάβουν την ευθύνη του έθνους γινόμενες ρυθμιστές της πολιτείας. Να αντιληφθούν δηλαδή ότι το εθνικό δεν αποτελεί μια αφηρημένη έννοια ελευθέρας βοσκής που την αποφασίζει ό ένας ή οι ολίγοι αλλά οι πολλοί.
- Ο δυτικός/νεοτερικός πολιτισμός σε σχέση με τον ελληνικό πολιτισμό. Δεν είναι άλλος πολιτισμός αλλά: Πρώτον ο πολιτισμός της πρώιμης ανθρωποκεντρικής εποχής που αναδεικνύει την ατομική ελευθερία και αποκλείει το άτομο από την συλλογικότητα περιάγοντάς το στην ιδιωτική σφαίρα. Δεύτερον, ο ανθρωποκεντρικός πολιτισμός που εκδιπλώνεται στη μεγάλη κλίμακα του εδαφικού κράτους. Ο ελληνικός πολιτισμός έχει να επιδείξει όλες τις φάσεις της ανθρώπινης εξέλιξης εν ελευθερία, από τις απαρχές μέχρι το τέλος της οικουμένης. Ο δυτικός/νεοτερικός πολιτισμός αντιπροσωπεύει την πρώιμη περίοδο που έζησαν οι Έλληνες κατά την προσολώνεια εποχή. Ο ελληνικός πολιτισμός την περίοδο αυτή ήταν «ατομοκεντρικός» όπως θέλει να εμφανίζεται σήμερα ο δυτικός πολιτισμός. Ο ελληνικός πολιτισμός αργότερα εξελίχθηκε σε κοινωνιοκεντρικό, με την έννοια ότι το άτομο συγκροτούσε εφεξής το ίδιο το συλλογικό του γίγνεσθαι (η δημοκρατία) και δεν το εκχωρούσε σε έναν μονάρχη ή σε ολίγους ολιγάρχες. Κοινωνιοκεντρικός έγινε ο ελληνικός πολιτισμός στις επόμενες από την πρώιμη εποχή φάσεις. αντί της μικρής κλίμακας της πόλης.
- Από τα ανωτέρω διευκρινίζεται και η φύση της ρήξης που συντελέσθηκε στον ελληνισμό στο πολιτισμικό πεδίο με την εμφύτευση της πολιτικής απολυταρχίας στη μήτρα του μετά την επανάσταση και το γιατί της ανάγκης να ανακτήσει την ιστορία του και να επανεθνικοποιηθεί το κράτος.
Λαοκράτης Βάσσης
Διαφορές /Αποκλίσεις Ελληνικού και Δυτικού «πολιτισμικού προτύπου».
Προτάσσεται, για οικείωση με το πνεύμα της εισήγησης, ένας δεκάλογος υπαγορεύσεων της διαχρονίας της ελληνικής πολιτισμικής φιλοσοφίας. Και ακολουθούν πέντε, απ΄ τις βασικότερες, αποκλίσεις/διαφορές του Ελληνικού και του Δυτικού πολιτιστικού παραδείγματος.
Πρώτη: Στο Δυτικό, η γνώση και η πράξη είναι αυταξίες, ενώ στο Ελληνικό είναι μέσα «προς σκοπόν»· όπου, σκοπός είναι: η αρετή και το αγαθό (Πλάτων).
Δεύτερη: οι διαφορετικές εκδοχές του ορθού λόγου: εργαλειακός στο Δυτικό, λογισμός και όνειρο (Σολωμός) στο Ελληνικό.
Τρίτη: Η αντίστιξη προσώπου – ατόμου στα δυο «παραδείγματα», με ατομο/κεντρική (ατομικιστική επιθετικότητα!) τη φιλοσοφία ζωής στο Δυτικό και προσωπο/κεντρική (κοινοτική συναλληλία!) στο Ελληνικό.
Τέταρτη: Οι διαφορετικές θεωρήσεις της ευδαιμονίας: Συναρτημένης με τα υλικά αγαθά στο Δυτικό, με την ελευθερία και το αξιακό του σύστημα στο Ελληνικό (Θουκυδίδης).
Πέμπτη : έχει ως επίδικη τη δημοκρατία:
αντιπροσωπευτική στο Δυτικό (έμμεση, κατά εννοιολογική κατάχρηση, δημοκρατία!), ομόλογη με το κοινοτικό της πνεύμα (άμεση, κατά πλεονασμόν, δημοκρατία!) στο Ελληνικό παράδειγμα.
Προσπερνώ άλλες, εξίσου σημαντικές, αποκλίσεις/διαφορές, όπως, για παράδειγμα, αυτή της πολιτισμικής φιλοσοφίας της Ορθοδοξίας, με την (προσωποκεντρική ) αγαπητική συναλληλία στο επίκεντρό της, απ’ τις (ατομοκεντρικές) Δυτικές εκδοχές του Χριστιανισμού…
Και η παρέμβαση, που φωτίζει το βάθος των όρων: ελληνο/ρωμαϊκός, ελληνο/ευρωπαϊκός και ελληνο/δυτικός πολιτισμός, ολοκληρώνεται με αποτιμητική αναφορά στο Δυτικό πολιτισμό, (στον οποίο οι αποκλίσεις έχουν μεταπέσει σε εκτροχιαστικές παρεκκλίσεις από την ελληνική αξιακή «μήτρα» του!). Αλλά και με διευκρινιστική αναφορά στην επίμαχη ευρωπαϊκότητά μας: ως συμφυή και όχι ως υπό πρόσκτηση ιδιότητά μας (να γίνουμε … Ευρωπαίοι!).
- Με τη φιλοσοφία ζωής του «πολιτισμικού προτύπου» μας να σηματοδοτεί τη διέξοδο απ’ τα αδιέξοδα του παραπαίοντος κόσμου μας!